Վովա Արզումանյան/ Պոեզիայի թեմատիկ և կառուցվածքային պատկերը երիտասարդների ստեղծագործություններում

Ժա­մա­նակն ու­նի իր գի­րը, ին­չու ոչ՝ նաև ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան եր­ևա­կա­յութ­յան չա­փա­նիշ­նե­րը, ո­րոնք հա­ճախ դառ­նում են նույն ժա­մա­նա­կի ի­րա­կա­նութ­յունն ուր­վագ­ծո­ղը կամ հի­շո­ղութ­յուն ստեղ­ծո­ղը գրա­կա­նութ­յան է­ջե­րում: Պա­տա­հում է՝ գրա­կան դաշտ են մտնում այն­պի­սի դեմ­քեր, ո­րոնք կրկնում են հար­յուր մար­դու կող­մից գրված տո­ղը, իսկ եր­բեմն էլ նոր շունչ են բե­րում՝ վե­րաձ­ևա­կեր­պե­լով պոե­զիան ժա­մա­նա­կի մեջ: Միշտ չէ, որ հա­ջող­վում է, […]

Սուրեն Աբրահամյան/ Խռովարար այլագիրը

­Դա­վիթ Մ­շե­ցու «Այ­լա-գրութ­յուն» (2020) ժո­ղո­վա­ծուն հե­ղի­նա­կի ա­ռա­ջին գիր­քը չէ, բայց ո­րո­նում­նե­րի ճա­նա­պար­հի ի­րա­կան ա­նակն­կալն է: ­Մինչ այդ Մ­շե­ցին ծա­նոթ էր ինձ հե­ռուս­տա­հա­ղոր­դում­նե­րից մե­կում ծայ­րաս­տի­ճան զայ­րույ­թի հասց­նող կար­ծիք­նե­րով, խռո­վա­րար բռնկում­նե­րով: Եվ ա­հա տե­սալ­սում­նե­րին բա­նա­վի­ճե­լիս միտք էր հնչեց­րել՝ ա­սե­լով՝ ի՞նչ գի­տեք, թե ձեր առջև կանգ­նա­ծը նոր ­Չա­րեն­ցը կամ նրա նման մե­ծը չէ… ­Քիչ է ա­սել, թե այդ […]

Արվեստի ապամարդկայնացումը և Բանաստեղծության մարդկայնացումը. Հովհաննես Գրիգորյան / Աստղիկ Օհանյան

1925 թ. իս­պա­նա­ցի փի­լի­սո­փա, մշա­կու­թա­բան ­Խո­սե Օր­տե­գա-ի-­Գա­սե­թը, խո­սե­լով ժա­մա­նա­կի նոր ստեղծ­վող գրա­կա­նութ­յան մա­սին, հայ­տա­րա­րում է ար­վես­տի ա­պա­մարդ­կայ­նաց­ման մա­սին: ­Շուրջ կես դար անց հայ բա­նաս­տեղծ ­Հով­հան­նես Գ­րի­գոր­յա­նը հայ­տա­րա­րում է «բա­նաս­տեղ­ծութ­յան ան­հե­տաց­ման» մա­սին՝ նկա­տի ու­նե­նա­լով բա­նա­սա­տեղ­ծութ­յան մարդ­կայ­նա­ցու­մը:[1]  ­Տար­բեր ժա­մանկ­նե­րում մշա­կույ­թի այս եր­կու գոր­ծիչ­նե­րի ա­ռա­ջին հա­յաց­քից հա­կա­դիր հայ­տա­րա­րութ­յուն­նե­րը հա­մե­մա­տե­լով  (նկա­տենք նաև, որ ­Խո­սե Օր­տե­գա-ի-­Գա­սե­թի էս­սե­նե­րը՝ «Մ­շա­կույ­թի փի­լի­սո­փա­յութ­յուն» ժո­ղո­վա­ծո­ւով […]

Աստղիկ Օհանյան/ ԿԵՐՊԱՐԱՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ԳՈՒՐԳԵՆ ԽԱՆՋՅԱՆԻ «ՇԱՐԺԱՍԱՆԴՈՒՂՔ» ԺՈՂՈՎԱԾՈՒՆ ԵՎ ՖՐԱՆՑ ԿԱՖԿԱՅԻ «ԿԵՐՊԱՐԱՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ» ՎԻՊԱԿԸ

20-րդ դարի առաջին կեսին եվրոպական գրականության համար մի բացառիկ շրջան է սկսվում, որի ակունքներում հենց Ֆրանց Կաֆկան է: Եթե ավստրիացի հոգեբան Զիգմունդ Ֆրոյդը գիտականորեն ներկայացրեց, թե ինչպես է կառուցված գիտակցությունը, ապա Ֆրանց Կաֆկայի գրականությունը ցույց տվեց դրանում իմաստի բացակայությունը: Սոցիալ-քաղաքական և շատ այլ հանգամանքներով պայմանավորված գոյաբանական-էքզիստենցիալ խնդիրների վերհանումը հայ գրականության մեջ նորովի տարածում է գտնում […]

ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԱՐԳԵԼՎԱԾ ՊՏՈՒՂԸ / Լիլիթ Անտոնյան

(ՆԱՌԱ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻ «ԱՐԳԵԼՎԱԾ ՊՏՈՒՂ» ԺՈՂՈՎԱԾՈՒԻ ՊՈԵՏԻԿԱՆ) Անկախությունից հետո հայ գրականության մեջ մետագրականության հանդեպ տաբուն և անգամ ուսյալ շրջանակներում արտահայտված սարսափը հաղթահարվեցին մի շարք արժեքավոր ստեղծագործություններում, այդ թվում` արձակագիր Նառա Վարդանյանի պատմվածքներում: Մասնավորաբար նկատի ունենք նրա «Արգելված պտուղ» (Երևան, 2014)` փոքր արձակի և արձակ բանաստեղծությունների ժողովածուն: Ն. Վարդանյանը լավ է նախապատրաստվել իր առաջին գրքի տպագրությանը, որտեղ […]

ՍՈՒՐԵՆ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ / Քննադատական հավելումներ. Հ. Սարիբեկյանի նոր գիրքը

Հրաչյա Սարիբեկյանի «Այնտեղ աչքերդ երբ բացես» (2018) պատմվածքների և վիպակների ժողովածուի հրապարակումը արդի հայ արձակը մեկնաբանելու, քննադատական մեր գրառումները հավելելու հնարավորություն ընձեռեց: Բանն այն է, որ Սարիբեկյանի մեկուկես տասնամյակ առաջ հրապարակած «Գուշակություններ հայելիներով» (2003) ժողովածուն՝ հեղինակի առաջին գիրքը, գրախոսել էի՝ հեղինակի արձակը մեկնաբանելով դարասկզբի գրական ընթացքի համապատկերում: Իսկ Սարիբեկյանի մուտքն, անշուշտ, հասուն գրչի և օժտված […]

Հայկ Համբարձումյան / Ո՞Վ ԵՍ, ԴՈՒ, ԵՐԵՎԱՆ

Երևան՝ «սովետական», Երևան՝ «հին-ցուցանակային», Երևան «կարուսելային», Երևան՝ «թանգարանային», Երևան՝ «միջանցքափողոցային», Երևան՝ «ողբերգական» և էլի շատ երևաններ, սակայն գրեթե միշտ՝ անցյալի քաղաք. անցյալ, որն անխուսափելիորեն բերում է համապատասխան մոտիվներ՝ կարոտախտ, հրաժեշտ, ավերակներ, մահվան տեսիլ, մեռյալներ, ողորմիներ…Այսպիսին է Երևանը ըստ «Գրեթերթի» այս համարում ընդգրկված նյութերի: «Դառնամ զողորմի տի տամ». սա, իհարկե, ուրիշ բնագրից է, Երևանի հետ կապ […]

«Բնորդի և դիմանկարի բախումը Օսկար Ուայլդի «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» վեպում» / Կարինե Ավագյան

«Յուրաքանչյուր դիմանկարում ինչ-որ ճակատագրական բան կա: Այն ունի իր անձնական կյանքը…»: (էջ 166) Սույն աշխատանքով անդրադարձել ենք համաշխարհային նշանավոր գրող Օսկար Ուայլդի միակ` «Դորիան Գրեյի դիմանկարը» վեպին: Վեպում արծարծված են բազմաթիվ հարցեր, որոնք հիմնականում առնչվում են արվեստին, բարոյագիտության ու գեղեցիկի փոխադարձ կապին: Վեպի գլխավոր հերոսը` Դորիան Գրեյը, որը հեդոնիզմի (բարոյագիտական սկզբունք, ըստ որի հաճույքին ձգտելը […]

Ակնթարթն իբրև պոեզիա. Ռազմիկ Գրիգորյանի «Հասկից մինչև հաց» ժողովածուն / Մարո Ղուկասյան

Ժամանակակից երիտասարդական պոեզիան ներկայանում է զանազան ձևերով, ոճերով՝ թելադրելով մոտեցման որոշակի առանձնահատկություններ: Սակայն անկախ այդ ձևերից ու ոճերից՝ բոլոր ժամանակներում պոեզիայում կարևորվել է անկեղծությունն ու բնականությունը, պոեզիայի ինքնաբուխ լինելը: Էդգար Ալան Պոն ասում էր. «Ինձ համար պոեզիան նպատակ չի եղել, այլ զգացմունք (պոռթկում)»1: Հենց այդ զգացմունքի, պահի ապրումի գեղարվեստական արտահայտումն է պոեզիան, բանաստեղծի անկեղծության ձայնը: […]